روز بیست و پنجم ماه مبارک

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزبیست و پنجم ماه مبارک رمضان- جزء بیست وپنجم قرآن کریم

سوره مبارکه شوری آیۀ شریفه 30

وما اصابک من مصیبه فبما کسبت ایدیکم و یعفوا عن کثیر. هیچ مصیبتی به شما نمی رسد مگر آنکه به واسطۀ چیزهایی است که خودتان کسب کرده اید. در حالی که خداوند از بسیاری از آن ها نیز گذشته است. برای همۀ ما پیش آمده که با مصایبی در دنیا مواجه می شویم. البته در آیۀ فوق بحث است که آیا منظور مصائب دنیاست یا آخرت. به طور حتم اگر هم مصائب آخرت مدنظر باشد فطرتا بر همه ثابت شده است که در این دنیا هم به واسطۀ برخی امور، برخی مصائب به انسان ها می رسد. دلیل این امر چیست؟ اینجا قرآن کریم این ضرب المثل را به یاد می آورد که « از ماست که بر ماست». یعنی نتیجه اعمال خود را می بینیم. این امر از جهاتی هم بسیار خوب است. چون این مصائب هشدارهایی هستند برای بیداری ما قبل از نزول عذاب استیصال. اما به چند نکته باید توجه کرد. برخی مصائب به دلایل دیگری ممکن است به انسان برسد. مولای ما امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودها اند(به نقل از جامع الاخبار): ان البلاء للظالم ادب و للمؤمن امتحان و للانبیاء درجه و للاولیاء کرامه. بلا برای ظالمین وسیلۀ تأدیب است. برای مؤمنان مایۀ آزمایش. برای انبیاء موجب کمال و تعالی درجات و برای اولیا باعث مقام و کرامت. پس مصائب ممکن است به دلایل مختلفی نازل شود. نقل به مضمون از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم اینکه ایشان فرمودند خاری که در پای کسی می رود و یا خراشی که در بدنش به وجود می آید کفاره گناهان اوست.وخداوند کریم تر از آن است که به واسطه آنچه از آن درگذشته (یعفوا عن کثیر) دوباره مؤاخذه کند و یا برای گناهی که یک بار کیفر داده شده دوباره کیفر دهد. حرف من این است که این نیز از الطاف پروردگار متعال است که کمتر به آن توجه می کنیم و با زاری و تضرع بی مورد اجر خود را ضایع می گردانیم. لذا برای بسیاری از این مصیبت ها که به ما می رسد باید شکر الهی را هم به جا آورد. اما اینکه مصائب ممکن است به خاطر گناهان جمعی باشد(ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس ) و یا به خاطر گناهان شخصی نیز در جای خود قابل تأمل است. گاهی هم ممکن است مصیبتی که به انسان می رسد در اثر سهل انگاری و عدم مشورت و ندانم کاری و امثال آن باشد که آن هم برای خود مبحث جداگانه ای دارد. در هر صورت بدانیم با آنکه خداوند کریم از بسیاری از آنچه ما انجام می دهیم می گذرد، باز آنچه از بدی به ما می رسد در اثر اعمال خود ماست. انشاءالله هدایت یافته به دست خود خدا بشویم.

 

روز بیست و چهارم ماه مبارک

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزبیست و چهارم ماه مبارک رمضان- جزء بیست وچهارم قرآن کریم

سوره مبارکه زمر آیات شریفه 53 تا 55

از آیات بسیار امید بخش قرآن کریم که به قول حضرت امیر علیه السلام هیچ آیه ای از آن وسیع تر نیست، آیۀ 53 و به دنبال آن و ادامۀ آن آیات 54 و 55 سورۀ زمرند. خداوند می فرماید: قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطوا من رحمت الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا انه هوالغفور الرحیم. ای بندگان من که برخود اسراف ورزیده اید، از رحمت خدا مأیوس نشوید.همانا خداوند به تحقیق همۀ گناهان را می بخشد و او یقینا پرده پوش و دارای رحمت خاص است. توجه به یک سلسله نکات ما را به اهمیت موضوع متوجه می سازد. تعبیر عبادی به جای خیلی چیزها که می توانست به کار ببرد اولین مرحلۀ لطف خداست که شامل همه می شود. تعبیر اسراف به جای گناه و جرم و جنایت و غیره طرف دیگر قضیه است که باز هم معنای عامی در آن نهفته و انسان امیدوارتر می شود. تعبیر علی انفسهم مانند تعبیر پدری دلسوز به پسرش می ماند که به او می گوید پسرم با خودت چه می کنی؟ مواظب خودت باش. این نیز بر امید هر انسانی می فزاید. تعبیر لاتقنطوا که از مادۀ قنوط به معنای مأیوس شدن از خیر است باز انسان را از ناامیدی دور می کند. تعبیر رحمت الله بعد از قنوط به ما می آموزد که اصلا و تحت هیچ شرایطی نباید نامید شد. وجود حرف تأکید انّ به ما می آموزد که خدا در این کلامش خیلی هم اصرار دارد. تعبیر کلمۀ ذنوب که جمع است به همراه الف و لام ابتدای آن یعنی هیچ گناهی نیست مگر اینکه در این دایره قرار می گیرد. تعبیر جمیعا نیز باز تأکیدی است که کسی از در این خانه به جای دیگری نرود. در نهایت هم دوصفت خداوند که امید همه بیشتر شود: غفور و رحیم. یعنی نه تنها پرده پوشی می کند بلکه مشمول رحمت خاص خودش نیز می گرداند. پس دیگر جایی برای ناامیدی منِ گنه کار باقی نمی ماند تا از باقی ماندۀ شب های ماه مبارک استفاده نکنم. هرچند وسوسه های شیطان بخواهد مرا از رحمت الهی دور کند. اما این موضوع شرط دارد. شرطش در دو آیۀ بعد بیان شده است. اول توبه و پشیمانی: و انیبوا الی ربکم. سپس ایمان و تسلیم در برابر پروردگار: واسلموا له. آن هم قبل از مشاهدۀ عذاب استیصال که دیگر راه برگشتی ندارد: من قبل ان یأتیکم العذاب ثم لا تنصرون. بعد هم انجام اعمال صالح. چون عذاب الهی به یکباره نازل می شود و امان نمی دهد که فکر کنیم و تصمیم بگیریم که صالح باشیم و یا طالح: واتبعوا احسن ما انزل الیکم من ربکم من قبل ان یأتیکم العذاب بغته و انتم لا تشعرون. حرف پیرامون این آیه بسیار زیاد است. فقط به همین بسنده می کنم که در شب های باقی مانده از ماه مبارک رمضان کاری کنیم که مشمول فضل و رحمت الهی قرار بگیریم. التماس دعا.

روز بیست و سوم ماه مبارک

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزبیست و سوم ماه مبارک رمضان- جزء بیست وسوم قرآن کریم

سوره مبارکه صافات آیات شریفه 143و144

داستان حضرت یونس علی نبیناوآله وعلیه السلام در چندجای قرآن بیان شده است. ولی در اینجا به یک فراز دیگر از زندگی این پیامبر الهی اشاره شده است و غرض از بیان آن تنها استفادۀ یک نکته است. اولا این را بدانیم که در سورۀ صافات داستان 6 قوم ذکر شده است که 5 تا از آن ها به عذاب الهی دچار شدند ولی قوم حضرت یونس از این قاعده مستثنا بودند که این خود جای بحث دارد وشاید بعدا به آن بپردازیم. اما آنچه برای این روز بزرگ یعنی روز بیست و سوم ماه مبارک در دهۀ آخر ماه رمضان و آخرین روزهای ضیافت الهی انتخاب کرده ام چیز دیگری است. وقتی حضرت یونس در شکم ماهی افتاد که در این سوره کامل توضیح داده شده است، در آنجا شروع به مناجات کرد که در سورۀ مبارکۀ انبیاء آیۀشریفۀ87 آمده است. خدا هم از او پذیرفت که درهمان سوره و آیۀبعدی به آن اشاره شده است. اما در اینجا خداوند متعال به امر دیگر اشاره می فرماید. به این ترتیب که:فلولا انه کان من المسبحین للبث فی بطنه الی یوم یبعثون. اگر یونس در آنجا به تسبیح خدا نمی پرداخت و خدا را عاجزانه نمی خواند در شکم ماهی تا روز قیامت نگاهش می داشتم. نحوه این نگهداری و مابقی قضایا بماند برای فرصتی مناسب و یا رجوع شود به تفاسیر معتبر. اما نکته اینجاست. ما هم مثل حضرت یونس علیه السلام در زندان نفس خود اسیریم. اگر کسی اینگونه نیست این مطلب را نخواند. ولی بهتر است اول به خود رجوع کنیم بعد تصمیم بگیریم. ما هم اگر به ذکر و تسبیح خدا که همانا امام صادق علیه السلام فرمودند: ذکر الله عند ما احلّ و حرّم نپردازیم تا قیام قیامت در همین بی خبری خواهیم ماند و از رحمت الهی حظّی نمی بریم. بیاییم در این چند روز باقی مانده از ماه ضیافت الهی که خودشان برای مهمان و میزبان حقوقی قایل شده اند، حق مهمانی را ادا کنیم و از خداوند متعال بخواهیم که حق میزبانی را ادا کند و ما را روسفید از این ماه بیرون ببرد. انشاءالله.

روز بیست و دوم ماه مبارک

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزبیست و دوم ماه مبارک رمضان- جزء بیست ودوم قرآن کریم

سوره مبارکه احزاب آیۀ شریفه 43و44

امشب آخرین شب از شب های پرارزش قدر است. خدا کند در دو شب قبل مقدرات ما نوشته شده باشد و امشب با مهر تأیید امام زمانمان روحی فداه بهترین چیزهایی که به خوبان عالم داده می شود برای ما هم مقدر گردد و هرچه بدی است که از خوبان عالم گرفته می شود، از ما نیز دور گردد. زیاد با خود این بیت را زمزمه کرده ایم که: تا که از جانب معشوق نباشد کششی کوشش عاشق بیچاره به جایی نرسد. این کلام کاملاً عقلانی و با فطرت انسان مطابقت دارد. خوب امشب که می خواهیم به درگاه خدا تضرع کنیم و بهترین چیزها را از او بخواهیم که همانا عافیت است، آیا دعوت نامه ای از معشوق برایمان آمده یا همینطوری وارد ضیافت خانه می شویم؟ تا اینجای قرآن بسیار آیاتی بوده که به این مسئله اشاره کرده است ولی به دلیل وقوع این شب بی همتا، امروز به آن اشاره می کنم. معشوق ما بیش از هر معشوقی کشش برای ما آماده کرده است. آن که غافل است ماییم. گر گدا کاهل بود تقصیرصاحبخانه چیست. یکی از این موارد در این آیه آمده است. هوالذی یصلی علیکم و ملائکته لیخرجکم من الظلمات الی النور و کان بالمؤمنین رحیما. معشوق ما نه تنها برای ما ناز نمی کند، بلکه ناز ما را هم می کشد. چطوری؟ اینطور. اوست کسی که به همراه ملائکش بر شما درود می فرستد. کار برعکس شده است. به جای آنکه ما به یاد او باشیم او ناز ما را می خرد و به یاد ماست. برای چه اینکار را می کند؟ مگر نفعی از این کار می برد؟ نه. معشوق ما باز به فکر ماست:برای اینکه ما را از تاریکی نجات دهد و به نورانیت برساند. کشش از این بیشتر؟ اگر می خواهید تعارف نکنید. از کرم خدا کم نمی آید. فلذا می فرماید: خدا نسبت به مؤمنین بسیار بخشنده است آن هم نه از نوع عمومی و رحمانیتش. بلکه از نوع خاص و رحیمیتش. اگر کسی کششی بالاتر از این از جانب معشوق می خواهد به درِ خانۀ کس دیگری برود و اگر پیدا کرد ما را هم خبر کند. می دانید چرا؟ چون برای این کارها نه تنها منتی سر ما نمی گذارد بلکه وعده هم می دهد که: تحیتهم یوم یلقونه سلام و اعد لهم اجرا کریما. در روزی که پرده های ماده از جلوی چشممان کنار می رود و بیشتر حقیقت خدا را درک می کنیم، معشوق ما با سلامتی و امنیت از ما استقبال می کند. بعد از این استقبال گرم هم برای ما اجری بی منت و کریمانه آماده کرده است. از اینکه خودم را با شما قاطی کردم ببخشید. فرض محال که محال نیست. انشاءالله من هم بتوانم بندۀ خوبی در برابر این همه نعمت خداوند کریم باشم. اللهم ارزقنی التجافی عن دارالغرور و الانابه الی دارالخلود الاستعداد للموت قبل حلول الفوت.

روز بیست و یکم ماه مبارک

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزبیست و یکم ماه مبارک رمضان- جزء بیست ویکم قرآن کریم

سوره مبارکه روم آیۀ شریفه 21

یکی از سوره هایی که قرائتش در شب 23 ماه مبارک رمضان توصیه شده است سورۀ مبارکۀ روم می باشد. خداوند متعال در جاهای مختلف قرآن به نشانه های خود اشاره فرموده است. 11 آیه در قرآن به ومن آیاته اشاره می کند. 2مورد در سوره فصلت. 2مورد در سوره شوری و 7مورد در سوره روم. امروز به یکی از این آیات اشاره می کنیم. ومن آیاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها و جعل بینکم موده و رحمه ان فی ذالک لآیات لقوم یتفکرون. یکی از نشانه های خدا که با تفکر در آن می توان به خوبی خدا را شناخت و به دنبال شناخت از فرمان هایش پیروی کرد این است که برای انسان همسر آفرید تا همسران در کنار هم به آرامش برسند. در این مسئله حرفی ندارم. چون حرف بسیار گفته شده است و یک امر کاملا فطری و عقلی است. اما اینکه بین زوجین مودت و رحمت قرار داده چیست. در واقع مودت انگیزه ارتباط در آغاز کار است و جنبۀ متقابل دارد. اما رحمت در پایان کار است. آن موقعی که یکی از طرفین ضعیف و بی رمق می شود و طرف مقابل همچنان در خدمت اوست. این امر در مورد کودکان و والدین به خوبی به چشم می خورد که پدر و مادر به صورت یک طرفه و ایثارگرانه فرزندانشان را دوست دارند و در خدمتشان هستند. مودت و رحمت ملاط و مصالح ساختمانی جامعه است. جالب است محبتی که در اثر سبب (ازدواج) پیش می آید بر محبت نسبی (فامیل خونی) پیشی می گیرد. پس اینکه مودت و رحمت را بین زوجین بیان فرموده، قصد قوام خانواده و به دنبال آن قوام جامعه است که اینها ملاط آن کارند. سپس می فرماید در این قضیه نشانه هایی است برای کسانی که فکر می کنند. امروزه در بسیاری از کشورها ازدواج و تشکیل خانواده امری باطل پنداشته می شود. دلیل این امر را قرآن کریم عدم تفکر یاد می کند. خداوند متعال انشاءالله ما را از اهل فکر و رسیدن به حقیقت قرار بدهد.

روز بیستم ماه مبارک

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزبیستم ماه مبارک رمضان- جزء بیستم قرآن کریم

سوره مبارکه عنکبوت آیۀ شریفه 45

اتل مام اوحی الیک من الکتاب و اقم الصلاه ان الصلاه تنهی عن الفحشاءوالمنکر و لذکرالله اکبر والله یعلم ما تصنعون. پس از تعریف داستان امت های گذشته و آنچه برسر پیامبرانشان و خودشان آمد برای دلداری مؤمنین خداوند متعال به پیامبرش می گوید آنچه به تو وحی شده است برای مردم بخوان و نماز را به پا دار. سپس به فلسفه برپایی نماز می پردازد و می فرماید به درستی که نماز انسان را از فحشا و منکر باز می دارد. اینجا یک سؤال اساسی پیش می آید که پس چطور است که این همه افراد هم نماز می خوانند و هم مرتکب فحشا و منکر می شوند. اینکه با نص قرآن تقابل دارد. برخی گفته اند معنای این حرف این است که موقعی که شخص در حال نماز است از فحشا و منکر باز می ماند. عجب! چقدر جالب است که فردی به هنگام انجام فریضه نیز به فحشا و منکر بپردازد. عده ای گفته اند کلماتی که در نماز به کار می رود دستور دوری از فحشا و منکر می دهد. این هم برای نماز نمی تواند خیلی اثر مهمی باشد. اصل قضیه این است که نماز آنقدر انسان را از فحشا و منکر باز می دارد که صاحبش به آن توجه کند. یعنی دور نگه داشتنِ نماز از فحشا و منکر مراتب دارد. هرچقدر به نماز بیشتر توجه شود و حقش ادا شود، بیشتر انسان را از بدی ها دور می دارد. در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده است جوانی با ایشان نماز می خواند اما مرتکب گناهان متعددی می شد. قضیه را برای پیامبر اکرم تعریف کردند. حضرت فرمودند: ان صلاته تنهاه یوما. نمازش روزی او را از بدی ها دور می کند. در حدیثی از امام صادق علیه السلام می خوانیم هرکس می خواهد ببیند چقدر نمازش مورد قبول خداست، ببیند با خواندن نماز چقدر از گناه دور می شود. پس معلوم شد دور ماندن از گناه هم دارای مراتبی است که به برپاکنندۀ نماز بستگی دارد. اما یک فلسفۀ مهمتر برپایی نماز نیز در این آیه بیان شده است. آن هم ذکر خداست. نماز عبادتی است که تمامش ذکر است. در سورۀ مبارکه طه آیۀ شریفه 14 می خوانیم که واقم الصلاه لذکری. اصلا نماز را برای یاد من به پا دارید. درحدیث امام صادق علیه السلام هم داریم که ذکر الله عند ما احل و حرم. یاد خدا آنجایی است که حلال و حرام خدا در جلویمان باشد و بتوانیم از حرامش بگذریم وبه حلالش برسیم. پس فلسفۀ مهمتر اقامۀ نماز که همه اش ذکر است، ذکر خداست. چه، خدا می داند که ما چه می کنیم. انشاءالله خداوند متعال ما را از نمازگزاران واقعی قرار بدهد و آنقدر توفیق توجه به نماز به ما عنایت بفرماید که به واقع از بدی ها دور بمانیم

---

راستی یک دهه بیشتر از ماه رحمت نمونده ٬ تو این دو دهه گذشته چیکار کردیم ....؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

در خصوص آخرین راوی و آخرین حدیث امیر المومنین (ع) . کلیک کنید

شب نوزدهم ماه مبارک و.............

السلام علیک یا امیر المومنین (ع)

السلام علیک یا فاطمه الزهرا (س)

با زهر وضو گرفت شمشیر و سپس

بر فرق علی نشست و قرآن واکرد

امشب اگه واسه ما شب فراقه ٬ واسه زهرا و علی شب وصاله .

خدایا تورا به حق این قدر و این شب و واصلین این شب ٬ همه دوستان و آشنایان ما و کسانی که حتی به سلام و کمتر از سلام بر ما حقی دراند مورد لطف و رحمت و کرامات خوت قرار بده که تو ارحم الرحمینی ٬ الهی ما را عامل و عالم به قرآن قرار بده .......... 

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزنوزدهم ماه مبارک رمضان- جزء نوزدهم قرآن کریم

سوره مبارکه فرقان آیات شریفه 68 تا70

    به مناسبت شب های رحمت الهی آیاتی که انتهای رحمت را یادآور می شود، انتخاب نموده ام. خداوند متعال از آیۀ 63 سورۀ مبارکۀ فرقان شروع به تعریف ویژگی های بندگان خاص خود می کند و تا آیۀ 74 از این سوره 13 صفت را بیان می فرماید.من به یک قسمت از این آیات کار دارم. از خصوصیات بارز بندگان خاص خدا، توحید خالص است:والذین لا یدعون مع الله الها آخر. و اینکه خون بی گناهان را نمی ریزند:ولا یقتلون النفس التی حرم الله الا بالحق. مگر اینکه بخواهد حد جاری شود و امثال این. دیگر اینکه با عفت و پاکدامنند:ولا یزنون. اگر کسی این کارها را بکند مجازاتش را خواهد دید:و من یفعل ذالک یلق اثاما. مجازاتش هم این است که عذابش در روز قیامت چند برابر می شود و در دوزخ با بی احترامی تمام دائما باقی می ماند:یضاعف له العذاب یوم القیامه و یخلد فیه مهانا. خوب این که خیلی دلخراش است. آیا خدای کریم راهی هم برای بازگشت قرار داده است؟ مسلما پاسخ این سؤال مثبت است. اما چه راهی؟ قبلا هم گفته ام «الّا» های قرآن مرا کشته است. اینجا هم می فرماید: الا من تاب و آمن و عمل عملا صالحا.مگر کسانی که توبۀ حقیقی از گناه کنند و ایمان بیاورند و بعد از ایمان هم عمل صالح انجام دهند. خوب چه می شود. آیا خدا آن ها را می بخشد؟ آیا خدا در عذابشان تخفیف قائل می شود؟ آیا از خلود در دوزخ نجات پیدا می کنند؟ نه، نه، نه. بحث بالاتر از اینهاست. خدای کریمِ رحیمِ غفورِ حنّانِ . . . از این هم امر را بالاتر می برد:فاولئک یبدل الله سیئاتهم حسنات و کان الله غفورا رحیما. خدا سیئات این ها را هم به حسنات تبدیل می کند. می دانید چرا؟ چون خدا غفور و رحیم است. یک شرط کوچک دارد و آن هم اینکه توبه فقط برای خدا باشد:و من تاب و عمل صالحا فانه یتوب الی الله متابا. ببینم با چه خدایی داریم معامله می کنیم و در چه ظرف مکان و زمانی یعنی ماه مبارک رمضان و شب ها و روزهای شریف قدر. پس بیاییم همدیگر را دعا کنیم تا مورد لطف خدا قار بگیریم که اگر در این ظرف زمان و مکام انی اتفاق نیفتد دیگر معلوم نیست فرصتی باشد. این بیچارۀ دردمند که فراوان گره در کار دارد را نیز از دعای خیر خویش محروم نفرمایید. التماس دعا.

 

روز هجدهم ماه مبارک

باسمه تعالی

رمضان، بهار قرآن

روزهجدهم ماه مبارک رمضان- جزء هجدهم قرآن کریم

سوره مبارکه نور آیۀ شریفه 21

    یکی از مهمترین بحث هایی که در هر امری باید مورد توجه قرار بگیرد، آسیب شناسی آن است. در امور دینی هم همینطور است. در بحث های گذشته به برخی از آن ها اشاره شده است. آیه ای که برای امروز انتخاب شده است نیز یک قسمت از آسیب هایی که ما را در راه دینداری تهدید می کند بازگو می نماید. خداوند متعال می فرماید:یا ایهاالذین آمنوا لا تتبعوا خطوات الشیطان ومن یتبع خطوات الشیطان فانه یأمر بالفحشاء و المنکر و لو فضل الله علیکم و رحمته ما زکی منکم من احد ولاکن الله یزکی من یشاء و الله سمیع علیم. ای کسانی که ایمان آورده اید دنباله روی شیطان نباشید و به دنبال قدم های شیطان نباشید. هرکس دنبال گام های شیطان باشد به فحشاء و منکر امر می شود و اگر فضل خداوند متعال نباشدهیچیک از شما پاک نمی شوید و خدا هر کس را که بخواهد پاک می گرداند که خدا شنوا و داناست. فقط به یک قسمت آیه کار دارم آن هم گام های شیطان است. بارها شنیده ایم که هیچکس جانی بالفطره به دنیا نمی آید. بلکه آرام آرام در هر امری وارد می شود. در امور خیر هم همینطور است. یادم است که سید حسن آقای خمینی می گفتند یک روز حضرت روح الله مرا صدا کرد و فرمود شنیده ام نماز شب می خوانی . من هم با خوشحالی از اینکه حتما الآن تشویقی در راه است عرض کردم بله. امام فرمودند نمی خواهد این کار را بکنی. فعلا نمازهای واجبت را به موقع بخوان همین کفایت می کند. ببینید در راه خیر هم انسان باید گام به گام وارد شود. اما در کار شر گام های مطرح شده کدام است. گام های شیطان معمولا به این صورت آدم را گمراه می کند که به دلیل وجوب اختصار فقط به سرفصل هایش اشاره می کنم: 1- معاشرت با آلودگان 2- شرکت در مجالس آن ها 3- فکر گناه 4- ارتکاب مصادیق مشکوک به گناه و شبهات 5- انجام گناهان صغیره 6- انجام کبائر که اصرار بر این دیگر افتادن کامل در دام شیطان است. هرجا،در هر مقام و منزلت و شأن و سن و موقعیت و . . . که هستیم مواظب گام های شیطان باشیم. نکند روزی بیاید که شیطان از دست ما به خدا شکایت کند که این بابا از من هم جلوتر می رود و من پا جای پای او می گذارم. خدا همۀ مارا از شر شیاطین انس و جن نجات دهد و در این ماه که دست و پای شیاطین در غل و زنجیر است توفیقی عنایت فرماید که توشه ای تهیه نماییم که برای همیشه شیطان دست از سرمان بردارد. انشاءالله